พฤศจิกายน 23, 2017, 06:14:43 PM *
ยินดีต้อนรับคุณ, บุคคลทั่วไป กรุณา เข้าสู่ระบบ หรือ ลงทะเบียน
ส่งอีเมล์ยืนยันการใช้งาน?

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
 
   หน้าแรก   เว็บบอร์ด ดูดวงออนไลน์ ช่วยเหลือ ค้นหา ปฏิทิน เข้าสู่ระบบ สมัครสมาชิก  
หน้า: [1]   ลงล่าง
  พิมพ์  
ผู้เขียน หัวข้อ: ธาตุกถา  (อ่าน 931 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้
๑ บาท
เด็กใหม่
*****

พลังความดี : 0


เพศ: ชาย
อายุ: 40
กระทู้: 57
สมาชิก ID: 2008


« เมื่อ: มิถุนายน 19, 2017, 10:19:50 PM »

Permalink: ธาตุกถา
ธาตุกถาปกรณ์
เป็นคัมภีร์ที่ ๓ ในอภิธรรม ๗ คัมภีร์ พระพุทธเจ้าทรงจำแนกธรรมออกเป็น ขันธ์  อายตนะ ธาตุ ว่าได้เท่าไร
ธรรมที่ทรงนำมาจาก คัมภีร์สังคิณี (อภิธรรมคัมภีร์ที่ ๑ มีธรรม ๒๖๖ บท) และ เพิ่มธรรมเข้าอีกบางส่วน รวมเป็น ๓๗๑ บท
จำแนกออกเป็น ๑๔ นัย

ในที่นี้ จักนำเฉพาะนัยที่ ๑ มาวิเคราะห์

-----------------------------------------------------------------------------------------
อ้างอิงจาก  http://www.84000.org/tipitaka/pitaka3/v.php?B=36&A=68&Z=656
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๖  พระอภิธรรมปิฎก เล่มที่ ๓
ธาตุกถา-ปุคคลบัญญัติปกรณ์

นัยที่ ๑. สังคหาสังคหปทนิทเทส
             [๒] รูปขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุเท่าไร? รูปขันธ์
สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑๑ ธาตุ ๑๑. สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย ขันธ์
อายตนะ ธาตุเท่าไร? สงเคราะห์ไม่ได้ด้วย ขันธ์ ๔ อายตนะ ๑
ธาตุ ๗
             [๓] เวทนาขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร?
เวทนาขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑. สงเคราะห์ไม่ได้
ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๑๑ ธาตุ ๑๗
             [๔] สัญญาขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร?
สัญญาขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑. สงเคราะห์ไม่ได้
ด้วย ขันธ์ ๔ อายตนะ ๑๑ ธาตุ ๑๗
             [๕] สังขารขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร?
สังขารขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๑. สงเคราะห์ไม่ได้
ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร? สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๑๑
ธาตุ ๑๗
             [๖] วิญญาณขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร?
วิญญาณขันธ์ สงเคราะห์ได้ด้วยขันธ์ ๑ อายตนะ ๑ ธาตุ ๗. สงเคราะห์ไม่ได้
ด้วยขันธ์ อายตนะ ธาตุ เท่าไร? สงเคราะห์ไม่ได้ด้วยขันธ์ ๔ อายตนะ ๑๑
ธาตุ ๑๑
.
.
.
.
--------------------------------------------------------------------------------------------

นำมาสรุปเป็นตารางได้ดังนี้




จากตารางข้างบน จักเห็นได้ว่า วิญญาณขันธ์ มนายตนะ มนินทรีย์ จิต จะได้ ขันธ์ อายตนะ ธาตุ เหมือนกัน คือ ๑ ๑ ๗



ซึ่งเป็นการยืนยันว่า  วิญญาณขันธ์ มนายตนะ มนินทรีย์ จิต เป็นอันเดียวกัน หรือกล่าวให้ง่ายๆก็คือ จิต กับ วิญญาณ คืออันเดียวกัน

ดังมีในพระสูตร

[๒๑] จิต  มีในสมัยนั้น เป็นไฉน?
             จิต มโน มานัส หทัย ปัณฑร ๑- มโน มนายตนะ มนินทรีย์ วิญญาณ วิญญาณขันธ์
มโนวิญญาณธาตุที่สมกัน ในสมัยนั้น อันใด นี้ชื่อว่า จิตมีในสมัยนั้น.

 พระไตรปิฎก เล่มที่ ๓๐  พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๒๒
             ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส
[บางส่วน]
             จิต มนะ มานัส หทัย ธรรมชาติขาวผ่อง อายตนะคือใจ อินทรีย์คือใจ
วิญญาณ วิญญาณขันธ์ มโนวิญญาณธาตุ ชื่อว่า ใจ

------------
[๑๐๘๖] จิต ๗ เป็นไฉน
             คือ จักขุวิญญาณ โสตวิญญาณ ฆานวิญญาณ ชิวหาวิญญาณ กายวิญ-
*ญาณธาตุ มโนธาตุ มโนวิญญาณธาตุ
             เหล่านี้เรียกว่า จิต ๗
http://www.84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=35&A=13904&Z=13972&pagebreak=0





« แก้ไขครั้งสุดท้าย: มิถุนายน 20, 2017, 10:54:26 AM โดย ๑ บาท » บันทึกการเข้า
เกียรติคุณ
ผู้ปฏิบัติธรรม
*****

พลังความดี : 65


เพศ: ชาย
อายุ: 40
กระทู้: 764
สมาชิก ID: 841


« ตอบ #1 เมื่อ: มิถุนายน 28, 2017, 05:47:52 AM »

Permalink: ธาตุกถา
สาธุ
บันทึกการเข้า
๑ บาท
เด็กใหม่
*****

พลังความดี : 0


เพศ: ชาย
อายุ: 40
กระทู้: 57
สมาชิก ID: 2008


« ตอบ #2 เมื่อ: กรกฎาคม 02, 2017, 12:22:57 PM »

Permalink: ธาตุกถา
จิต หรือ วิญญาณขันธ์ หรือ มนายตนะ แบ่งเป็นธาตุได้ ๗ คือ วิญญาณธาตุ๗ ได้แก่
๑.จักขุวิญญาณธาตุ ทำหน้าที่ เห็น เมื่อรับอารมณ์คือ รูปารมณ์
๒.โสตวิญญาณธาตุ ทำหน้าที่ ได้ยิน เมื่อรับอารมณ์คือ สัททารมณ์
๓.ฆานวิญญาณธาตุ ทำหน้าที่ ได้กลิ่น เมื่อรับอารมณ์คือ คันธารมณ์
๔.ชิวหาวิญญาณธาตุ ทำหน้าที่ ได้รส เมื่อรับอารมณ์คือ รสารมณ์
๕.กายวิญญาณธาตุ ทำหน้าที่ ได้สัมผัส เมื่อรับอารมณ์คือ โผฏฐัพพารมณ์
๖.มโนธาตุ ทำหน้าที่๒อย่างคือ อาวัชชนะ(รู้ปัญจารมณ์ทั้ง๕)และปฏิจฉันนะ ไตร่ตรองอารมณ์ เกิดในขณะรับอารมณ์ทั้ง๕
๗.มโนวิญญาณธาตุ ทำหน้าที่หลายอย่าง(เพราะมีจิตจำนวนมากในนี้) คือ คิด นึก ทั้งกุศล อกุศล กิริยา อยู่ใน ชวนะจิตวิถี , ทำหน้าที่วิบาก รักษาภพ(ภวังค์) ปฏิสนธิ จุติ , ทำหน้าที่เข้าฌานสมาบัติ ทำวิปัสสนาเข้ามรรค ผล ในชวนะวิถี
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: กรกฎาคม 02, 2017, 12:29:31 PM โดย ๑ บาท » บันทึกการเข้า
๑ บาท
เด็กใหม่
*****

พลังความดี : 0


เพศ: ชาย
อายุ: 40
กระทู้: 57
สมาชิก ID: 2008


« ตอบ #3 เมื่อ: กรกฎาคม 15, 2017, 05:27:58 PM »

Permalink: ธาตุกถา
จิต หรือ วิญญาณธาตุทั้ง ๗ แบ่งตามกิจ ๑๔ ได้เป็น


๑. ทัสสนกิจ หน้าที่เห็นรูปทางประสาทตา ได้แก่ จักขุวิญาณธาตุ
๒. สวนกิจ ทำหน้าที่ได้ยินทางประสาทหู  ได้แก่ โสตวิญญาณธาตุ
๓. ฆายนกิจ ทำหน้าที่รู้กลิ่นประสาทจมูก  ได้แก่  ฆานวิญญาณธาตุ
๔. สายนกิจ ทำหน้าที่รู้รสประสาทลิ้น      ได้แก่  ชิวหาวิญญาณธาตุ
๕. ผุสนกิจ หน้าที่รับสัมผัสทางกายประสาท ได้แก่ กายวิญญาณธาตุ
๖. สัมปฏิจฉันนกิจ หน้าที่รับปัญจารมณ์ ต่อจากประสาทเหล่านั้น  ได้แก่ มโนธาตุ

ส่วนมโนวิญญาณธาตุ ทำหลายหน้าที่ ดังนี้
๗. ปฏิสนธิกิจ ทำหน้าที่สืบต่อภพใหม่ เป็นขณะจิตแรกที่ปรากฏขึ้นในภพใหม่ มีเพียงขณะจิตเดียวเท่านั้น
๘. ภวังคกิจ ทำหน้าที่ รักษากรรมวิบากของรูปนามสืบต่อจากปฏิสนธิจิต และกรรมชรูปให้ดำรงอยู่ตราบเท่าอายุขัย
๙. อาวัชชนกิจ หน้าที่พิจารณาน้อมนึกอารมณ์ที่มาปรากฏ
๑๐. สันตีรณกิจ การทำหน้าที่ไต่สวนอารมณ์ต่อจากสัมปฏิจฉันนจิต
๑๑. โวฏฐัพพนกิจ การตัดสินกำหนดปัญจารมณ์ โดยความเป็นกุศล อกุศล
๑๒. ชวนกิจ การเสพอารมณ์ ๖ ด้วยกุศล อกุศล กิริยาจิต และโลกุตตรวิบากจิต บุญหรือบาปย่อมเกิดในขณะแห่งชวนกิจนี้
๑๓. ตทาลัมพนกิจ ทำหน้าที่เก็บอารมณ์ที่เหลือจากชวนเสพแล้ว
๑๔. จุติกิจ หน้าที่เคลื่อนจากภพ

« แก้ไขครั้งสุดท้าย: กรกฎาคม 15, 2017, 05:30:09 PM โดย ๑ บาท » บันทึกการเข้า
๑ บาท
เด็กใหม่
*****

พลังความดี : 0


เพศ: ชาย
อายุ: 40
กระทู้: 57
สมาชิก ID: 2008


« ตอบ #4 เมื่อ: กรกฎาคม 15, 2017, 05:41:10 PM »

Permalink: ธาตุกถา
เมื่อ อารมณ์เข้ามากระทบ วิญญาณจิต(เห็น ได้ยิน ...) จิตจะขึ้นสู่วิถี  ตัวเจตสิกตัวหนึ่งคือ เจตนาเจตสิก จะกระตุ้นเจตสิกอื่นๆให้ขึ้นทำหน้าที่ของตนๆ
เมื่อนั้น ชวนะจิตก็เกิดขึ้น ก่อเกิดเป็น กุศล อกุศล แล้วแต่ เจตสิกที่เข้าประกอบ(ปรุงแต่ง)
หาก เจตสิกที่เป็น ฝ่ายชั่ว เข้าประกอบ ก็จะปรุงแต่งให้เป็น อกุศลจิต มี โลภ โกรธ หลง พยาบาท อิจฉา ฯลฯ
หาก เจตสิกที่เป็น ฝ่ายดีงาม เข้าประกอบ ก็จะปรุงแต่งให้เป็น กุศลจิต มี ศรัทธา สติ สมาธิ ปัญญา  ฯลฯ
บันทึกการเข้า
หน้า: [1]   ขึ้นบน
  พิมพ์  
 
กระโดดไป:  


บทความและไฟล์ภาพ ในเว็บไซต์แห่งนี้อาจนำมาจากเว็บไซต์อื่นๆ ที่ทีมงานคิดว่ามีประโชยน์ต่อผู้อ่าน โดยให้ผู้อ่านเกิดควมบันเทิง และให้ความรู้ โดยที่เราจะให้เครดิตทุกครั้งที่นำมา หากไฟล์ภาพหรือบทความใด ที่เจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ต้องการให้นำมาแสดง โปรดแจ้งมาที่ tumcomputer@hotmail.com ทางทีมงานจะได้นำบทความนั้นออกทันที ขอบคุณครับ


เว็บนี้จัดทำโดย นายสุรัตน์ ศรลัมภ์ และครอบครัว อุทิศบุญให้เจ้ากรรมนายเวร และผู้มีพระคุณ

| HTML Hit Counters
Powered by SMF 1.1.17 | Simple Machines|Copyright © 20010 BY : thammaonline.com
บทความธรรมะรวมเรื่องกฏแห่งกรรมสมาธิ วิปัสนากรรมฐานพลังจิตกระดานถาม-ตอบ Sitemap

Google มาเยี่ยมเว็บเมื่อ พฤศจิกายน 20, 2017, 03:14:55 PM